Je leest er steeds meer over en er wordt steeds meer over gepraat, bijna ieder kind heeft er wel één: een voedselallergie of een voedselintolerantie. Vaak worden deze twee door elkaar gehaald, toch is er een verschil.
Een voedselallergie is een reactie van het immuunsysteem waarbij antistoffen worden aangemaakt tegen stoffen in het voedsel die je lichaam voortaan als schadelijke stoffen gaat beschouwen. Dit gaat gepaard met verschillende symptomen o.a.
- zwelling van tong of lippen
- buikkrampen, diarree, overgeven, misselijkheid
- flauwvallen
- hoesten, moeilijk ademhalen
- angst, paniekaanvallen
Een voedselintolerantie is het onvermogen om bepaalde voedingsmiddelen te verteren, in dat geval ontbreekt er vaak een enzym in het spijsverteringsstelsel dat die specifieke voedingsmiddelen afbreekt. Je kunt in dit geval nog wel kleine hoeveelheden van de betreffende voedingsmiddelen eten zonder dat je lichaam hier al te hevig op reageert.
Hieronder vind u 3 artikelen over de meest voorkomende allergiën en intoleranties op dit moment:
- Koemelkallergie
- Lactose intolerantie
- Glutenintolerantie (coeliakie)
Lactose intolerantie
Lactose-intolerantie is het onvermogen om grote hoeveelheden lactose te verteren. Lactose is de suiker die in melk en melkproducten zit. Het is een aandoening die steeds meer voorkomt.
Oorzaken
De oorzaak van lactose-intolerantie is een gebrek of tekort aan lactase, de stof die voor het afbreken van de melksuiker zorgt. Wanneer deze stof niet voldoende aanwezig is, kan een patiënt lactose-intolerant worden. De oorzaak hiervan kan een beschadiging aan de dunne darm zijn of een stofwisselingsziekte. Sommige mensen worden ook geboren zonder stoffen die melksuiker kunnen afbreken.
Symptomen en behandeling
Symptomen van lactose-intolerantie zijn misselijkheid, krampen en diarree. Deze komen vaak voor vlak na het consumeren van melk of daarvan afgeleide producten. Hoe kun je achterhalen of je lactose-intolerant bent? Luister goed naar je lichaam na het innemen van melk(producten) en schrijf op hoe je je voelt en wat je voelt. Doe dit gedurende een aantal dagen, maar wissel af met dagen zonder melk(producten). Door een dagboekje bij te houden krijg je een duidelijk beeld van je lichamelijke reacties op melk(producten). Van andere voedingsstoffen krijgt iemand met lactose-intolerantie deze symptomen natuurlijk niet. Kinderen die lactose intolerant blijken te zijn, kunnen de producten best helemaal niet meer consumeren. Volwassenen echter kunnen zelf beter aanvoelen en beslissen hoeveel melksuikers ze aankunnen. Sommige mensen krijgen pas symptomen nadat ze verschillende glazen melk hebben gedronken op een korte tijd. Daarnaast zijn er enkele middelen te verkrijgen die je lichaam helpen om de melksuikers af te breken. Meestal is dit een vloeistof die je in je melk mengt alvorens je deze drinkt.
En mijn calcium dan?
Calcium is één van de belangrijkste bouwstoffen van het menselijk lichaam. Vooral kinderen hebben veel calcium nodig om goed te kunnen ontwikkelen. Maar ook volwassenen hebben nog veel calcium nodig om goed te functioneren.Maar het drinken van melk is niet noodzakelijk als calciumleverancier. Denk ook eens aan zalm, groene bladgroenten, noten en zaden, broccoli, wortelen en tofoe. Uit recente studies blijkt dat yoghurt een goede bron van calcium kan zijn voor mensen met lactose-intolerantie. Hoewel yoghurt veel lactose bevat, is dit toch niet nadelig voor mensen die er niet tegen kunnen. De bereidingswijze van yoghurt zorgt er namelijk voor dat de melksuikers worden omgezet en zo toch beter verteerbaar zijn.
Vandaag de dag kun je er niet meer naast kijken, in elke supermarkt vind je speciale producten (zeker voor baby’s), in bladen lees je erover en op school praten mama’s erover: glutenintolerantie of te wel coeliakie (uitgesproken als seuliakie). Maar wat is dat nou precies?
Het is een aandoening die wordt veroorzaakt door het eiwit gliadine dat voorkomt in gerst, tarwe, rogge en haver, maar ook spelt en kamut en dat zich dus in heel veel van onze dagelijkse voedingsproducten bevindt. Een regime zonder deze producten is de enige manier om mensen die aan glutenintolerantie lijden, te helpen. Coeliakie is eigenlijk een immuunreactie: de aanwezigheid van antilichamen veroorzaakt een beschadiging van de dunne darm en het slijmvlies dat de dunne darm bedekt waardoor er niet genoeg darmvlokken meer zijn, en daardoor treden de onderstaande klachten op. Het voedsel glijdt te snel door de darmen waardoor de voedingsstoffen niet goed worden opgenomen.
Denk eraan dat glutenintolerantie hoofdzakelijk genetisch bepaald is: in meer dan 90% van de gevallen zijn het dus erfelijke factoren die ons lichaam het bevel geven om op gluten te reageren. Eén persoon op de 200 wereldwijd zou aan deze ziekte lijden, maar niet iedereen weet het.
Symptomen
De symptomen van coeliakie zijn niet altijd heel duidelijk. Bij baby’s kunnen er buikklachten optreden (overgeven, diarree en/of stoelgangproblemen) na de invoering van gluten in hun voedingspatroon. Ook bij volwassenen is dat een manier om coeliakie op te sporen. Verandering in hun gedrag zoals lusteloosheid, humeurigheid en prikkelbaarheid zijn eveneens symptomen. Als deze klachten aanhouden moet je zeker een arts raadplegen, die zal bloedtesten laten uivoeren waarna er eventueel door een darmbiopsie gedaan zal worden om de diagnose te bevestigen. De enige manier om deze ziekte te bestrijden is het volgen van een strict dieet. Helaas dus, geen gewoon brood, pasta, taartjes en gebakjes want deze bevatten allemaal granen en bloem. Maar wees ook zeer voorzichtig met samengestelde producten als dessertjes, fishsticks, vleeswaren en smeerkazen, bouillonblokjes, ontbijtgranen of kant-en-klaarmaaltijden waar bijna altijd bloem in gebruikt wordt als bindmiddel!
Glutenvrij eten is dus niet zo eenvoudig. Bovendien moet men bijna een kenner zijn om aan de hand van de etiketten op de producten die we dagelijks gebruiken, uit te maken of ze al dan niet gluten bevatten. Sommige merken spelen daar slim op in en hebben er een belangrijk verkoopargument van gemaakt door duidelijk op hun producten, inclusief babyvoeding, te vermelden dat ze geen gluten bevatten.
Koemelkallergie
Wat is koemelkallergie?
Koemelkallergie is een abnormale reactie van het afweersysteem in het lichaam, waarbij specifieke antistoffen tegen bepaalde eiwitten in de koemelk gemaakt worden. Deze reactie komt vooral bij baby’s veel voor, onder andere omdat het maagdarmkanaal nog niet helemaal is volgroeid. De eiwitten uit de koemelk worden normaal gesproken in het maagdarmkanaal tot steeds kleinere stukjes afgebroken door enzymen. Alleen hele kleine stukjes kunnen door de darmwand heen in het bloed worden opgenomen, om zo te worden vervoerd naar alle cellen in ons lichaam.
De darmwand is dus eigenlijk een heel fijne filter. Bij baby’s met koemelkallergie zijn de gaatjes in dit ‘filter’ (de darmwand) nog te groot en wordt het koemelkeiwit nog onvolledig afgebroken, waardoor er te grote stukken eiwit uit de koemelk doorgelaten worden naar het bloed. Daar komt bij, dat de baby’s de koemelkeiwitten in flesvoeding in grote hoeveelheden krijgt aangeboden. Daardoor kan er eerder wat mis gaan.
Het lichaam van mensen met een allergische aanleg herkent deze grote delen als ‘vreemd en ongewenst’ en gaat daartegen specifieke antistoffen vormen. Deze specifieke antistoffen hechten zich in het lichaam onder andere aan speciale cellen: de mestcellen.
Deze mestcellen komen overal in het lichaam voor, vooral in de huid en in de slijmvliezen van de luchtwegen en het maagdarmkanaal. Als de baby doorgaat met koemelk
drinken, hechten deze brokstukken eiwit zich aan de antistoffen op de mestcellen. De mestcellen worden daardoor actief en geven hun inhoud vrij aan de omgeving waardoor de baby klachten krijgt. Bij de meeste zuigelingen is koemelk de grootste boosdoener van allergische klachten. Ook bij peuters, kleuters en zelfs bij oudere kinderen of volwassenen kan koemelkallergie voorkomen.
Welke klachten zouden kunnen wijzen op koemelkallergie?
De volgende klachten kunnen symptomen zijn van koemelkallergie:
Huid: jeuk, uitslag, eczeem, galbulten (netelroos, urticaria), oedeem (ophoping van vocht in bijv. oogleden, lippen, mond of keel);
Luchtwegen: astma, bronchitis, neus-/oogklachten;
Maagdarmstelsel: braken, diarree of juist verstopping (obstipatie), kolieken, buikpijn, misselijkheid, weigeren van borst- of flesvoeding;
Andere klachten: excessief huilen (huilbaby), groeivertraging, gedragsklachten, migraine, anafylactische shock.
Hoe op te sporen?
Bij genoemde klachten is het aan te raden deze met de huisarts of consultatiebureauarts te bespreken en uit te zoeken of het om een koemelkallergie gaat. Zij hebben om tot de juiste diagnose te komen, afspraken gemaakt over hoe te handelen bij mogelijke voedselallergie.
In het algemeen kan onderzoek naar koemelkallergie betstaan uit:
- vragen over het vóórkomen van allergische aandoeningen in uw familie (familieanamnese);
- vragen over het dagelijkse voedingspatroon (voedingsanamnese);
- vragen over de ziektegeschiedenis (anamnese);
- lichamelijk onderzoek, afhankelijk van de klachten;
- een bloed- en/of huidtest;
- eliminatie-provocatietest.
Hoe zijn de klachten te behandelen?
Dieet
Om te voorkomen dat de allergische klachten blijven bestaan is een correct en consequent dieet de enige oplossing bij koemelkallergie. Bij baby’s kunnen bovendien speciale dieetmaatregelen nodig zijn om te voorkomen dat er andere (voedsel)allergieën ontstaan.
Medicijnen
Soms kunnen niet alle klachten voorkomen worden –ondanks een dieet- en zijn er aanvullend medicijnen nodig om de klachten te verminderen.
Bij koemelkallergie is altijd behandeling door een arts of specialist noodzakelijk. Raadpleeg ook een diëtist voor de begeleiding bij het volgen van het dieet en om de volwaardigheid van de totale voeding in de gaten te houden.
Dieetmaatregelen voor zuigelingen:
- borstvoeding, waarbij de moeder een hypoallergeen dieet volgt heeft de voorkeur;
- hypoallergene zuigelingenvoeding, indien borstvoeding niet gewenst of niet mogelijkis;
- bijvoeding (groenten- en fruithapje) pas vanaf 6 maanden starten en langzaam uitbreiden;
- introductie van sterke allergenen (melk, ei, soja, tarwe, pinda, noten, vis, schaal- en schelpdieren, pitten en zaden) na overleg met de behandelend arts en diëtiste. Voor ei, pinda en schaal- en schelpdieren wordt aangeraden om deze pas na de tweede verjaardag te geven.
Dieetmaatregelen kinderen en volwassenen:
Vermijd het gebruik van koemelk en voedingsmiddelen waarin koemelk verwerkt zit; maak hiervoor gebruik van een dieetlijst van uw diëtist en een merkartikelenlijst.
Gebruik op advies van de arts en onder begeleiding van een diëtist een hypoallergene melkvervanger (zoals hierboven beschreven) geschikt voor oudere kinderen en volwassenen of een aanvulling van vitaminen en mineralen;
soja, dat zelf ook een allergeen product is, kan vanaf de leeftijd van één à twee jaar bij veel (maar niet bij alle) kinderen en volwassenen vaak wel als melkvervanger worden gegeven in de vorm van speciale sojamelk. Dit komt omdat het maagdarmstel inmiddels minder kwetsbaar is; eet zo gevarieerd mogelijk, om te trachten het ontwikkelen van andere voedselallergieën zo veel mogelijk te voorkomen.
Sojamelk en geitenmelk
Vroeger werd bij koemelkallergie een voeding op basis van sojamelk voorgeschreven.
Daar is men van teruggekomen, omdat veel kinderen met koemelkallergie ook allergie voor soja kunnen ontwikkelen. Soja is een sterk allergeen en soja-allergie is vaak hardnekkiger dan allergie voor koemelk. Voeding op basis van geitenmelk is geen alternatief, omdat de eiwitten van geitenmelk een dusdanige overeenkomstige structuur hebben met koemelk, dat bij allergie voor koemelk vaak ook allergische klachten ontstaan bij gebruik van geitenmelk. Bovendien is de babyvoeding bij een koemelkvrij dieet, waarbij gebruik gemaakt wordt van gewone geitenmelk, niet volwaardig.
Kan een kind ‘er overheen groeien’?
Koemelkallergie kan in de loop van de jaren spontaan verdwijnen. Het kind kan dan weer koemelk gebruiken zonder klachten te krijgen. De allergische aanleg, het vermogen om allergisch te kunnen reageren, blijft het wel houden. Soms treden er op latere leeftijd weer andere allergische klachten op (bijvoorbeeld astma of hooikoorts), maar dit hoeft niet. Vaak zal de behandelend arts trachten de ontwikkeling van andere allergieën zo veel mogelijk tegen te gaan en u daarom adviseren om tevens een aantal preventieve maatregelen te nemen.
Kun je voedselallergie voorkomen?
Bij voedselallergie speelt erfelijkheid een rol. Het vermogen om allergisch te reageren krijgt de baby bij de geboorte mee. Dit wil niet zeggen dat er ook altijd klachten zullen gaan optreden. Het ontstaan van klachten wordt mede bepaald door omgevingsfactoren en voedingsfactoren.
Koemelkallergie in het gezin
Koemelkallergie in het gezin vergt enige aanpassingen. Niet alleen rond etenstijd, want eten en drinken zijn een sociaal gebeuren dat zich de gehele dag door afspeelt. Daarom heeft u misschien vragen over allerlei praktische zaken rondom voedselallergie, zoals: waar zijn bepaalde dieetproducten te koop, hoe maak ik gerechten klaar, hoe moet dit met traktaties op de peuterspeelzaal of crèche. Gelukkig zijn er vaak goede alternatieven. Er zijn tal van boeken verkrijgbaar en ook op internet vind je tegenwoordig genoeg informatie, recepten en (ouder)forums waar je met je vragen terecht kunt. Ook kun je terecht bij natuur- en dieetwinkels, die vaak speciale producten verkopen.
Bron: Stichting VoedselAllergie